Czy naprawdę musimy zawsze odbierać telefon i odpowiadać natychmiast na wiadomości? O przepracowaniu, cyfrowym odpoczynku, stawianiu granic i radzeniu sobie z niezadowoleniem innych, kiedy przestajemy być dostępni przez całą dobę.

Trzy dni ciszy

Przez trzy dni niczego tutaj nie napisałam.

Nie dlatego, że zabrakło tematów. Wręcz przeciwnie. Tematów, obowiązków i spraw do załatwienia było zdecydowanie za dużo.

I właśnie wtedy pojawiła się pewna refleksja.

Kiedy mamy dużo pracy, najczęściej próbujemy zrobić jeszcze więcej. Przyspieszamy. Odpowiadamy na wiadomości podczas wykonywania innych zadań, odbieramy telefon pomiędzy jednym obowiązkiem a drugim, sprawdzamy pocztę przy śniadaniu, a wieczorem przypominamy sobie o rzeczy, która miała być zrobiona rano.

W pewnym momencie nie jesteśmy już tylko zajęci.

Jesteśmy stale dostępni.

I to jest zupełnie inny rodzaj zmęczenia.

Przepracowanie nie zawsze wygląda jak dwanaście godzin przy biurku

Można zakończyć pracę o rozsądnej godzinie, a jednak przez resztę dnia nadal pozostawać mentalnie w pracy.

Telefon leży obok. Przychodzi wiadomość. Odpowiadamy.

Pojawia się mail. „Tylko zerknę”.

Ktoś dzwoni. „Odbiorę, bo może coś ważnego”.

I właściwie nigdy nie następuje moment, w którym dzień naprawdę się kończy.

Każda pojedyncza czynność trwa tylko minutę albo dwie. Problem polega na tym, że każda z nich ponownie otwiera w głowie sprawę, którą próbowałyśmy właśnie zamknąć.

Dlatego odpoczynek nie polega wyłącznie na tym, że przestajemy wykonywać obowiązki.

Potrzebujemy również chwili, w której przestajemy reagować na obowiązki.

Wszystko jest pilne. Dopóki nie zapytamy, czy rzeczywiście jest

Przy dużej liczbie zadań bardzo łatwo wpaść w pułapkę jednakowej ważności.

• Mail jest pilny.
• Telefon jest pilny.
• Dokument jest pilny.
• Zakupy są pilne.
• Artykuł jest pilny.

Ktoś czeka na odpowiedź, więc wiadomość też zaczyna wydawać się pilna.

Tyle że jeżeli wszystko jest pilne, słowo „pilne” właściwie przestaje cokolwiek znaczyć.

Czasem pomaga proste pytanie:

Co naprawdę stanie się, jeżeli zrobię to jutro? Nie za miesiąc. Nie „kiedyś”.

Jutro.

Zadziwiająco wiele spraw przeżywa tę próbę bez żadnych konsekwencji.

Nie nadrabiaj zmęczenia większą ilością pracy

To bardzo kuszące. Kiedy widzimy zaległości, naturalnym odruchem jest próba nadrobienia ich jednym wielkim wysiłkiem.

Jeszcze godzina. Jeszcze jeden tekst. Jeszcze kilka maili. Jeszcze tylko uporządkuję zdjęcia.

Problem w tym, że zmęczony człowiek pracuje wolniej, częściej się rozprasza i podejmuje gorsze decyzje. To, co wypoczęta osoba zrobiłaby w godzinę, może zacząć zajmować dwie.

Dlatego czasem najbardziej produktywną decyzją jest właśnie przerwanie pracy.

Nie po wykonaniu wszystkiego. Bo wszystko bardzo rzadko jest wykonane.

Po prostu wtedy, kiedy widzimy, że dalsza praca zaczyna kosztować więcej, niż daje.

Telefon potrafi udawać odpoczynek

To chyba jedna z największych pułapek. Kończymy pracę, siadamy na kanapie i bierzemy telefon. Teoretycznie odpoczywamy.

W praktyce mózg nadal otrzymuje kolejne bodźce.

• Wiadomości.
• Powiadomienia.
• Filmy.
• Komentarze.
• Newsy.
• Zdjęcia.

Krótkie informacje, pomiędzy którymi przeskakujemy co kilka sekund.

Nie twierdzę, że telefon jest czymś złym. Sama używam technologii każdego dnia i trudno wyobrazić sobie bez niej współczesne życie. Ale czasami warto zauważyć różnicę między niepracowaniem a odpoczywaniem.

To nie zawsze jest to samo.

Cyfrowy odpoczynek nie musi oznaczać cyfrowego detoksu

Nie trzeba wyłączać internetu na tydzień, wyjeżdżać do lasu i zostawiać telefonu w domu. Można zacząć znacznie prościej. Odłożyć telefon na godzinę. Wyłączyć dźwięk.

Nie zabierać go do każdego pokoju. Nie sprawdzać poczty podczas kolacji. Nie odpowiadać natychmiast na wiadomość tylko dlatego, że została przeczytana. Pozwolić komuś chwilę poczekać.

To niewielkie rzeczy, ale właśnie one odbudowują coś, co technologia bardzo łatwo nam odbiera: ciągłość własnego czasu.

Najtrudniejsza część: inni ludzie

I tutaj zaczyna się ciekawie. Bo kiedy przestajemy natychmiast odpowiadać, nie wszystkim się to podoba.

• „Dlaczego nie odebrałaś?”
• „Przecież widziałaś wiadomość.”
• „Napisałam trzy godziny temu.”
• „Co się z tobą dzieje?”
• „Widzę, że byłaś online.”

Można nawet spotkać się z obrazą albo demonstracyjnym milczeniem, bo ktoś uznał brak natychmiastowej odpowiedzi za brak szacunku.

Tymczasem dostępność technologiczna stworzyła bardzo dziwne oczekiwanie: skoro można się z kimś skontaktować w każdej chwili, to znaczy, że ten ktoś powinien być dostępny w każdej chwili.

A przecież jedno z drugiego wcale nie wynika.

Telefon nie jest smyczą

Posiadanie telefonu nie oznacza obowiązku odbierania każdego połączenia. Komunikator nie tworzy zobowiązania do natychmiastowej odpowiedzi. Status „online” również nie oznacza:

„jestem teraz gotowa na rozmowę ze wszystkimi”.

Możemy korzystać z telefonu, robić zdjęcie, sprawdzać pogodę, czytać artykuł albo zwyczajnie bezmyślnie przewijać ekran.

To nadal jest nasz czas.

Nie musimy go automatycznie oddawać osobie, która właśnie zdecydowała, że chce z nami porozmawiać.

A jeśli ktoś się obraża?

To bywa najbardziej niewygodne, szczególnie jeśli jesteśmy przyzwyczajeni do szybkiego odpowiadania.

Pierwszym odruchem jest tłumaczenie się.

• „Przepraszam, byłam zajęta.”
• „Nie mogłam odebrać.”
• „Miałam dużo pracy.”
• „Coś mnie zatrzymało”

I czasami oczywiście warto wyjaśnić sytuację.

Ale jest różnica między uprzejmym poinformowaniem a koniecznością usprawiedliwiania każdej godziny własnej niedostępności.

Można powiedzieć po prostu:

„Nie zawsze mogę odebrać telefon. Oddzwonię, kiedy będę mogła.”

Albo:

„Nie odpowiadam zawsze od razu na wiadomości. Jeżeli sprawa jest naprawdę pilna, napisz mi to wprost.”

To nie jest niegrzeczne. To jest granica.

Cudzy foch nie zawsze wymaga naszej reakcji

Jeżeli ktoś obraża się dlatego, że przez kilka godzin nie otrzymał odpowiedzi, warto zastanowić się, czy rzeczywiście wydarzyło się coś złego.

Być może nie. Być może po prostu nie zostało spełnione czyjeś oczekiwanie. A to nie jest dokładnie to samo.

Nie mamy wpływu na wszystkie reakcje innych ludzi. Możemy zachowywać się uczciwie, życzliwie i odpowiedzialnie, ale nie jesteśmy w stanie zagwarantować, że wszyscy będą zadowoleni z naszych granic.

Czasem ktoś musi przyzwyczaić się do tego, że odpowiedź pojawi się później. I to też jest w porządku.

Wyjątek stanowią naprawdę pilne sytuacje

Oczywiście życie nie jest czarno białe. Są osoby i sytuacje, przy których chcemy pozostawać dostępni.

• Dziecko.
• Małżonek.
• Starszy rodzic.
• Bliska osoba w trudnej sytuacji.

Sprawa zawodowa, za którą rzeczywiście odpowiadamy w określonych godzinach.

Warto jednak odróżniać rzeczywistą możliwość nagłego zdarzenia od nawyku odpowiadania wszystkim natychmiast.

Możemy ustawić telefon tak, aby połączenia od kilku wybranych osób przechodziły nawet przez tryb „Nie przeszkadzać”.

Technologia może więc pomagać chronić granice zamiast je niszczyć.

Co zrobić, kiedy naprawdę mamy za dużo?

Wtedy nie potrzebujemy idealnego systemu produktywności. Potrzebujemy redukcji.

Ja zaczęłabym od trzech rzeczy:

1. Co musi zostać zrobione dzisiaj?
2. Co może poczekać do jutra lub później?
3. Z czego mogę na razie całkowicie zrezygnować?

Ta trzecia kategoria jest najtrudniejsza. Ale czasem właśnie ona daje najwięcej przestrzeni. Nie wszystko trzeba przesuwać. Niektórych rzeczy można zwyczajnie nie zrobić.

Odpoczynek nie jest nagrodą za ukończenie całej listy

Gdybyśmy czekały z odpoczynkiem do momentu, kiedy wszystko zostanie zrobione, prawdopodobnie nie odpoczęłybyśmy nigdy.

• Zawsze znajdzie się kolejny mail.
• Pranie.
• Telefon.
• Tekst.
• Zakupy.
• Zdjęcia do obrobienia.
• Dokument do przygotowania.
• Ktoś, komu trzeba odpowiedzieć.

Dlatego odpoczynek trzeba czasem wpisać pomiędzy obowiązki, a nie pozostawiać go na sam koniec. Bo koniec bardzo często nie nadchodzi.

Trzy dni bez publikacji niczego nie zniszczyły

I wracam do początku. Przez trzy dni niczego tutaj nie opublikowałam. Świat się nie zatrzymał. Strona nadal istnieje. Pomysły nie zniknęły. Czytelnicy mogą wrócić.

A ja mogłam przez chwilę zająć się tym, co w danym momencie było ważniejsze.

Może właśnie to jest jedna z rzeczy, których warto nauczyć się w świecie działającym dwadzieścia cztery godziny na dobę.

Nie wszystko wymaga naszej reakcji od razu. Nie każdy telefon trzeba odebrać. Nie na każdą wiadomość trzeba odpisać w pięć minut. Nie każdego dnia trzeba coś publikować. Czasami cisza również jest częścią życia.

MOJE UWAGI

Jeśli jesteś zmęczona, nie zaczynaj od szukania sposobu, jak zrobić jeszcze więcej.

Najpierw zobacz, co możesz zrobić mniej. Odłóż telefon. Wyłącz powiadomienia. Pozwól wiadomości poleżeć godzinę. Nie tłumacz się z każdej chwili, w której nie byłaś dostępna.

A jeśli ktoś zrobi z tego problem, pamiętaj o jednej rzeczy:

czyjaś potrzeba natychmiastowego kontaktu nie zawsze oznacza Twój obowiązek natychmiastowej odpowiedzi.

Można być dobrym człowiekiem, przyjacielem, współpracownikiem czy członkiem rodziny i jednocześnie potrzebować ciszy.

Jedno nie wyklucza drugiego.

---

Małe ćwiczenie na dziś

Na dwie godziny:

wycisz wszystkie niepotrzebne powiadomienia, zostaw możliwość kontaktu tylko najbliższym osobom i zrób jedną rzecz bez telefonu leżącego obok.

• Spacer.
• Książkę.
• Gotowanie.
• Porządkowanie zdjęć.
• Drzemkę.
• Albo zupełnie nic.

Może właśnie to „nic” jest dziś najbardziej potrzebne.

Dajcie sobie na luz