Czasami patrzę na ludzi i zwyczajnie nie rozumiem
Od pewnego czasu coraz uważniej obserwuję ludzi wokół siebie.
Słucham rozmów. Patrzę na zachowania. Widzę, jak łatwo potrafimy powiedzieć coś, czego jeszcze kilka lat temu być może nawet nie odważylibyśmy się pomyśleć.
I czasami naprawdę zastanawiam się, co się z nami dzieje.
Nie chodzi o różnice zdań.
Możemy się ze sobą nie zgadzać. Możemy patrzeć na świat zupełnie inaczej. Możemy mieć inne poglądy, temperamenty, wartości i doświadczenia.
To normalne.
Nie jest natomiast normalne, kiedy różnica zdań zamienia się w potrzebę poniżenia drugiego człowieka.
Kiedy rozmowę zastępuje atak.
Kiedy zamiast argumentu pojawia się złośliwość.
Kiedy cudzy błąd staje się okazją, żeby komuś dokopać jeszcze mocniej.
I właśnie tego coraz częściej nie potrafię zrozumieć.
Wczoraj przyjaciel, dziś ktoś obcy
Chyba najbardziej bolą mnie sytuacje, kiedy ludzie, którzy jeszcze wczoraj siedzieli przy jednym stole, dziś nie potrafią powiedzieć sobie zwykłego „dzień dobry”.
Byli blisko.
Znali swoje historie.
Wiedzieli, czego druga osoba się boi, czym się martwi, z czego się cieszy.
A później dzieje się coś, czasem naprawdę niewielkiego, i nagle wszystkie dobre lata zostają unieważnione.
Pojawia się złość.
Duma.
Potrzeba udowodnienia swojej racji.
I bardzo szybko padają słowa, których już nie da się cofnąć.
W takich chwilach zawsze zadaję sobie jedno pytanie:
czy ta relacja naprawdę była tak niewiele warta?
A może problem polega na tym, że w emocjach zapominamy, ile była warta wcześniej?
Nie wszystko trzeba wygrać
Mam wrażenie, że coraz częściej traktujemy zwykłe relacje jak pole bitwy.
Kto pierwszy odpisze.
Kto przeprosi.
Kto ustąpi.
Kto miał rację.
Kto powinien zrobić pierwszy krok.
Jakby wykonanie tego kroku oznaczało porażkę.
A przecież czasami największą siłą jest powiedzenie:
„Dobrze. Usiądźmy. Porozmawiajmy.”
Nie po to, żeby natychmiast się ze wszystkim zgodzić.
Nie każdą relację da się uratować.
Nie każdą należy ratować.
Są granice, których przekraczać nie wolno. Są sytuacje, w których odejście jest najlepszą decyzją.
Ale bardzo wiele konfliktów nie zaczyna się od wielkich krzywd.
Zaczyna się od niedopowiedzenia.
Zmęczenia.
Źle zrozumianego zdania.
Urażonej ambicji.
I potem rośnie.
Dokładamy kolejne słowa, kolejne interpretacje, kolejne pretensje, aż po pewnym czasie nawet sami nie pamiętamy, od czego właściwie się zaczęło.
Jak łatwo zapominamy, że słowa zostają
Można przeprosić.
Można próbować naprawić.
Można wyjaśnić, że coś zostało powiedziane w złości.
Ale człowiek po drugiej stronie już to usłyszał.
I niektóre zdania zostają z nami na bardzo długo.
Dlatego coraz częściej staram się pilnować jednej rzeczy.
Nie chcę mówić w największej złości tego, czego nie byłabym gotowa powtórzyć następnego dnia spokojnym głosem.
Nie zawsze mi się udaje.
Jestem człowiekiem.
Też się złoszczę.
Też potrafię powiedzieć za dużo.
Też popełniam błędy.
Ale chyba właśnie o to chodzi w dojrzałości, żeby umieć zobaczyć również własny udział w konflikcie.
Nie tylko cudzy.
Najtrudniej spojrzeć na siebie
Znacznie łatwiej zauważyć, że ktoś jest niesprawiedliwy wobec nas.
Dużo trudniej przyznać:
tym razem to ja przesadziłam.
Albo:
mogłam powiedzieć to inaczej.
Jeszcze trudniejsze bywa zwykłe:
przepraszam.
Bez „ale”.
Bez dopowiadania:
„przepraszam, ale ty też…”
Bo jeśli po przeprosinach natychmiast zaczynamy wyliczać winy drugiego człowieka, przestaje ono być przeprosinami.
Sama również musiałam się tego nauczyć.
I pewnie nadal się uczę.
Nie chcę czekać na moment, kiedy będzie za późno
Czas bardzo brutalnie ustawia wiele rzeczy we właściwej perspektywie.
Ciężka choroba.
Strata.
Śmierć kogoś bliskiego.
W takich chwilach sprawy, które jeszcze niedawno wydawały się ogromne, nagle stają się absurdalnie małe.
Kto pierwszy zadzwonił?
Kto czego nie powiedział?
Kto podczas rodzinnego spotkania zachował się nie tak, jak oczekiwaliśmy?
Nagle przestaje mieć znaczenie.
Zostaje jedno:
chciałabym jeszcze z nim porozmawiać.
Albo:
mogłam wtedy powiedzieć coś innego.
I właśnie dlatego coraz mniej chcę odkładać ważne słowa na później.
Przepraszam.
Dziękuję.
Potrzebuję cię.
Tęsknię.
Martwię się o ciebie.
Kocham cię.
Nie wszystko trzeba mówić dopiero wtedy, kiedy zaczynamy bać się, że nie będzie kolejnej okazji.
Dobroć wcale nie oznacza naiwności
To również warto powiedzieć jasno.
Bycie dobrym nie oznacza pozwalania innym, żeby nas krzywdzili.
Empatia nie oznacza braku granic.
Przebaczenie nie zawsze oznacza powrót do relacji.
Możemy powiedzieć komuś:
nie chcę ci źle, ale nie chcę już również tego w swoim życiu.
Możemy odejść spokojnie.
Bez zemsty.
Bez potrzeby niszczenia drugiej osoby.
Bez publicznego upokarzania.
Nie każda historia potrzebuje zwycięzcy i przegranego.
Niektóre po prostu się kończą.
Czasami również we mnie pojawia się złość
Nie jestem ponad tym wszystkim.
Kiedy widzę niesprawiedliwość, potrafię się naprawdę zdenerwować.
Kiedy ktoś krzywdzi drugiego człowieka, poniża go albo wykorzystuje swoją przewagę, moje pierwsze emocje nie zawsze są łagodne.
Czasami mam ochotę powiedzieć bardzo mocno:
ogarnij się.
I wiecie co?
Nie sądzę, żeby sam fakt pojawienia się takiej emocji czynił mnie złą osobą.
Złość też jest informacją.
Mówi nam, że jakaś granica została przekroczona.
Problem zaczyna się dopiero wtedy, kiedy pozwalamy jej zdecydować za nas, jak potraktujemy drugiego człowieka.
Można powiedzieć „stop”.
Można zaprotestować.
Można kogoś skonfrontować.
Nie trzeba przy tym upokarzać.
To ogromna różnica.
Nie każda opinia o mnie musi mnie obchodzić
Tego również nauczyłam się z czasem.
Kiedyś dużo bardziej zastanawiałam się, co pomyślą inni.
Dzisiaj zadaję sobie raczej inne pytanie:
czy moje zachowanie jest zgodne z moimi zasadami?
Jeśli wiem, że stanęłam po stronie osoby krzywdzonej, powiedziałam prawdę albo postawiłam granicę komuś, kto jej nie szanował, cudza dezaprobata nie boli mnie już tak bardzo.
Ale jeżeli wiem, że to ja kogoś zraniłam?
Wtedy powinna boleć.
Bo sumienie nie jest po to, żeby zawsze utwierdzać nas w przekonaniu, że jesteśmy wspaniali.
Czasami ma powiedzieć:
tym razem to ty powinnaś coś naprawić.
A może naprawdę wystarczyłaby kawa?
Myślę o tym zaskakująco często.
Ile relacji można byłoby uratować, gdyby dwie osoby usiadły naprzeciwko siebie przy stole, zanim rozpoczęła się wojna wiadomości, komentarzy, milczenia i wzajemnego opowiadania swojej wersji historii wszystkim dookoła.
Jedna kawa.
Godzina rozmowy.
Bez publiczności.
Bez telefonów.
Bez przygotowanego aktu oskarżenia.
Jedno pytanie:
co się właściwie między nami stało?
Może nie rozwiązałoby wszystkiego.
Ale przynajmniej wiedzielibyśmy, że próbowaliśmy.
Najbardziej boję się samotności pośród ludzi
Nie tej fizycznej.
Czasami bardzo dobrze jest być samemu.
Znacznie gorsza wydaje mi się samotność, która pojawia się wtedy, kiedy wokół nas są ludzie, ale nie mamy do kogo zadzwonić naprawdę.
Mamy setki kontaktów.
Obserwujących.
Znajomych.
Grupy.
Komunikatory.
A kiedy wydarza się coś ważnego, zaczynamy przewijać listę nazwisk i zastanawiamy się:
komu mogę naprawdę powiedzieć, co czuję?
Relacja potrzebuje czasu.
Zainteresowania.
Rozmowy.
Obecności.
Nie zbuduje się sama tylko dlatego, że kiedyś nazwaliśmy kogoś przyjacielem.
Może warto zostawiać ludzi trochę lepszymi, niż ich zastaliśmy
Nie zawsze możemy komuś pomóc.
Nie każdy chce pomocy.
Nie jesteśmy odpowiedzialni za naprawianie życia innych ludzi.
Ale mamy wpływ na coś znacznie prostszego.
Na to, jak czują się ludzie po spotkaniu z nami.
Czy wyszli z rozmowy poniżeni?
Czy poczuli się wysłuchani?
Czy wykorzystaliśmy ich słabość przeciwko nim?
Czy potrafiliśmy zachować coś, co powiedzieli nam w zaufaniu?
Czy umieliśmy ucieszyć się z ich sukcesu bez natychmiastowego porównywania go ze swoim życiem?
To właśnie z takich drobiazgów składa się przyzwoitość.
Nie z wielkich deklaracji.
Myślenie głową i sercem
Nie chcę nikogo pouczać.
Sama nie jestem wzorem cierpliwości, łagodności ani idealnych relacji.
Też popełniłam błędy.
Też powiedziałam rzeczy, których później żałowałam.
Też za późno zrozumiałam niektóre sytuacje.
Może dlatego coraz częściej dochodzę do wniosku, że zanim zareagujemy, warto zrobić jedną prostą rzecz.
Pomyśleć.
Głową.
I sercem.
Czy to, co zaraz powiem, naprawdę jest konieczne?
Czy ma coś naprawić, czy tylko zranić?
Czy chcę rozwiązać problem, czy wygrać?
Czy jutro nadal będę dumna z tych słów?
Nie zawsze zdążymy zadać sobie wszystkie te pytania.
Ale może czasami wystarczy jedno.
Czy naprawdę chcę, żeby przeze mnie ktoś dzisiaj cierpiał?
Jeżeli odpowiedź brzmi „nie”, może jeszcze jest czas, żeby zrobić coś inaczej.
Bo później czasami naprawdę bywa za późno.
A dzisiaj jeszcze nie jest.