Czym właściwie jest glutation, skąd organizm go pozyskuje i czy jego suplementowanie ma uzasadnienie?

Czym jest glutation?

Glutation, oznaczany często skrótem GSH, jest niewielką cząsteczką zbudowaną z trzech aminokwasów:

• cysteiny,
• glicyny,
• kwasu glutaminowego, czyli glutaminianu.

Organizm człowieka potrafi wytwarzać glutation samodzielnie. Proces ten zachodzi praktycznie we wszystkich komórkach, jednak szczególnie duże znaczenie ma produkcja glutationu w wątrobie.

W organizmie glutation występuje przede wszystkim w dwóch postaciach:

• glutation zredukowany, GSH, będący aktywną formą antyoksydacyjną,
• glutation utleniony, GSSG, powstający po wykorzystaniu GSH do neutralizacji wolnych rodników.

Równowaga między tymi dwiema formami jest jednym z elementów systemu ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym.

Jaką rolę pełni glutation?

Jedną z najważniejszych funkcji glutationu jest ochrona komórek przed reaktywnymi formami tlenu.

W praktyce oznacza to udział w neutralizowaniu wolnych rodników, które w nadmiernych ilościach mogą uszkadzać błony komórkowe, białka oraz materiał genetyczny.

Glutation bierze również udział w:

• procesach detoksykacyjnych zachodzących w wątrobie,
• regeneracji innych antyoksydantów,
• ochronie białek i lipidów przed utlenianiem,
• prawidłowej pracy układu odpornościowego,
• funkcjonowaniu mitochondriów,
• metabolizmie niektórych leków i toksyn,
• ochronie komórek przed skutkami przewlekłego stresu oksydacyjnego.

Glutation nie jest jednak cudownym środkiem oczyszczającym organizm. Stanowi jeden z wielu elementów bardzo złożonego systemu metabolicznego człowieka.

Gdzie występuje glutation w naturze?

Glutation występuje powszechnie w organizmach żywych. Znajduje się w komórkach człowieka, zwierząt, roślin, grzybów oraz wielu mikroorganizmów.

Niewielkie ilości gotowego glutationu znajdują się również w żywności.

Do produktów zawierających jego stosunkowo duże ilości zalicza się między innymi:

• szparagi,
• awokado,
• szpinak,
• brokuły,
• kapustę,
• kalafior,
• brukselkę,
• fasolkę szparagową,
• ogórki,
• pomidory.

Znaczenie ma jednak sposób przygotowania produktów. Długotrwałe gotowanie, przechowywanie oraz intensywna obróbka technologiczna mogą zmniejszać zawartość glutationu w żywności.

Ważniejsze od glutationu w jedzeniu są jego składniki

Organizm nie jest uzależniony od dostarczania gotowego glutationu z pożywieniem, ponieważ sam potrafi go syntetyzować.

Kluczowe jest dostarczenie aminokwasów potrzebnych do jego produkcji, przede wszystkim cysteiny.

Dobrymi źródłami białka oraz aminokwasów wykorzystywanych do syntezy glutationu są:

• jaja,
• ryby,
• drób,
• mięso,
• nabiał,
• rośliny strączkowe,
• orzechy i nasiona.

Szczególnie interesujące są również warzywa należące do rodziny kapustowatych oraz warzywa zawierające związki siarki, takie jak czosnek, cebula, brokuły, kapusta i brukselka.

W procesach związanych z glutationem uczestniczą również niektóre mikroelementy oraz witaminy. Znaczenie mają między innymi selen, witaminy z grupy B oraz witaminy uczestniczące w ochronie antyoksydacyjnej.

Ile glutationu należy spożywać dziennie?

Nie istnieje oficjalna norma dziennego spożycia glutationu.

Nie ustalono dla niego wartości RDA ani innego zalecanego dziennego zapotrzebowania podobnego do norm dotyczących witamin czy składników mineralnych.

Nie można więc powiedzieć, że człowiek powinien dostarczać na przykład 200, 300 czy 500 mg glutationu dziennie.

Dla prawidłowej produkcji glutationu ważniejsza jest dobrze zbilansowana dieta zawierająca odpowiednią ilość białka, aminokwasów, warzyw oraz mikroelementów.

Czy można zbadać poziom glutationu w organizmie?

Tak. Dostępne są metody laboratoryjne pozwalające oznaczyć między innymi:

• glutation zredukowany GSH,
• glutation utleniony GSSG,
• glutation całkowity,
• stosunek GSH do GSSG.

Badania takie wykonywane są jednak przede wszystkim w laboratoriach specjalistycznych oraz w ramach badań naukowych.

Nie są standardowym elementem rutynowej diagnostyki.

Interpretacja wyniku również nie jest prosta, ponieważ poziom glutationu może różnić się w zależności od materiału biologicznego, sposobu pobrania próbki, czasu jej przechowywania oraz zastosowanej metody laboratoryjnej.

Nie istnieje jedna uniwersalna wartość, którą można określić jako idealny poziom glutationu dla całego organizmu.

Czy poziom glutationu może się obniżać?

Poziom glutationu może zmieniać się w zależności od wielu czynników.

Do jego zmniejszenia mogą przyczyniać się między innymi:

• przewlekły stres oksydacyjny,
• palenie tytoniu,
• nadużywanie alkoholu,
• niedobory żywieniowe,
• niektóre choroby przewlekłe,
• przewlekłe stany zapalne,
• niedostateczna podaż białka,
• niektóre leki i toksyny,
• proces starzenia organizmu.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba w podeszłym wieku albo cierpiąca na chorobę przewlekłą wymaga suplementacji.

Suplementacja glutationu

Na rynku dostępnych jest kilka form glutationu.

Najczęściej spotyka się:

• glutation zredukowany,
• glutation liposomalny,
• preparaty podjęzykowe,
• kapsułki i tabletki,
• preparaty dożylne stosowane w określonych sytuacjach medycznych.

Dawki występujące w suplementach są bardzo zróżnicowane. Często mieszczą się w zakresie od około 250 do 1000 mg dziennie.

Nie oznacza to jednak, że są to oficjalnie zalecane dawki.

W badaniach naukowych stosowano różne ilości glutationu, dlatego nie można obecnie wskazać jednej optymalnej dawki dla wszystkich ludzi.

Czy doustny glutation się wchłania?

Przez wiele lat uważano, że doustne przyjmowanie glutationu jest mało skuteczne, ponieważ cząsteczka może być rozkładana w przewodzie pokarmowym.

Nowsze badania wykazały jednak, że długotrwałe stosowanie doustnego glutationu może zwiększać jego poziom w niektórych komórkach oraz składnikach krwi.

W jednym z badań stosowano dawki 250 mg oraz 1000 mg dziennie przez sześć miesięcy. U części uczestników obserwowano wzrost zasobów glutationu.

Wyniki badań nie są jednak całkowicie jednolite. W innych doświadczeniach nie wykazano wyraźnej poprawy.

Oznacza to, że doustny glutation może działać, ale jego skuteczność może zależeć od dawki, czasu stosowania, formy preparatu oraz indywidualnych cech organizmu.

Glutation liposomalny

Coraz popularniejszy jest glutation liposomalny.

W tego typu preparatach cząsteczki glutationu zamykane są w strukturach tłuszczowych mających chronić je przed rozkładem w przewodzie pokarmowym.

Teoretycznie może to poprawiać biodostępność preparatu.

Niektóre niewielkie badania wskazują na możliwość skuteczniejszego zwiększania poziomu glutationu po zastosowaniu postaci liposomalnej, jednak liczba uczestników dotychczasowych badań była niewielka.

Nie można więc jednoznacznie stwierdzić, że glutation liposomalny jest zawsze skuteczniejszy od zwykłego.

Możliwe korzyści suplementacji

Badania nad suplementacją glutationu obejmują wiele obszarów.

Analizowany jest jego potencjalny wpływ na:

• stres oksydacyjny,
• funkcjonowanie wątroby,
• układ odpornościowy,
• choroby metaboliczne,
• procesy starzenia,
• niektóre choroby neurologiczne,
• regenerację organizmu.

W części badań obserwowano korzystne zmiany laboratoryjne.

Trzeba jednak podkreślić, że zwiększenie poziomu glutationu we krwi nie jest równoznaczne z udowodnionym zmniejszeniem ryzyka konkretnej choroby.

W wielu obszarach potrzebne są znacznie większe badania kliniczne.

Czy glutation może wspomagać wątrobę?

Glutation odgrywa bardzo ważną rolę w fizjologii wątroby i uczestniczy w jej mechanizmach ochronnych.

Badano również suplementację u osób z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby. W niewielkim badaniu pilotażowym stosowanie 300 mg glutationu dziennie przez cztery miesiące wiązało się z poprawą niektórych parametrów laboratoryjnych, w tym aktywności ALT.

Badanie to było jednak niewielkie.

Na obecnym etapie glutation nie jest standardowym leczeniem stłuszczeniowej choroby wątroby.

Zalety suplementacji glutationu

Potencjalne zalety obejmują:

• możliwość zwiększenia zasobów glutationu w organizmie,
• wspieranie naturalnych mechanizmów antyoksydacyjnych,
• możliwość ograniczenia stresu oksydacyjnego,
• stosunkowo dobrą tolerancję preparatów doustnych,
• potencjalne zastosowanie wspomagające w niektórych chorobach.

Wady i ograniczenia suplementacji

Suplementacja ma również istotne ograniczenia.

Przede wszystkim:

• nie istnieje ustalona optymalna dawka,
• nie każdy organizm reaguje tak samo,
• jakość suplementów może się znacznie różnić,
• preparaty wysokiej jakości bywają drogie,
• dowody dotyczące zapobiegania wielu chorobom pozostają niewystarczające,
• zwiększenie poziomu glutationu nie musi oznaczać klinicznej korzyści zdrowotnej.

Warto również pamiętać, że człowiek posiada własny, bardzo sprawny system produkcji glutationu.

Możliwe skutki uboczne

Doustne preparaty glutationu są zazwyczaj dobrze tolerowane.

U niektórych osób mogą jednak powodować:

• wzdęcia,
• bóle lub skurcze brzucha,
• nudności,
• luźniejsze stolce,
• dyskomfort ze strony przewodu pokarmowego,
• reakcje alergiczne lub skórne.

Dane dotyczące bardzo długotrwałego przyjmowania wysokich dawek są ograniczone.

Szczególnej ostrożności wymagają preparaty wziewne, ponieważ u osób chorujących na astmę mogą wywoływać skurcz oskrzeli.

Glutation dożylny

Osobną kategorię stanowią dożylne preparaty glutationu.

Nie należy ich utożsamiać ze zwykłymi suplementami diety.

Dożylne podawanie substancji zawsze wiąże się z większym ryzykiem, między innymi zakażenia, reakcji alergicznej, błędów dawkowania oraz problemów wynikających z jakości preparatu.

Z tego powodu tak zwane kroplówki glutationowe wykonywane w celach kosmetycznych, przeciwstarzeniowych lub jako forma „detoksu” powinny być traktowane z dużą ostrożnością.

Nie istnieją wystarczające dowody naukowe uzasadniające rutynowe stosowanie takich zabiegów u zdrowych osób.

Czy warto suplementować glutation?

Odpowiedź nie jest jednoznaczna.

Glutation bez wątpienia jest jednym z najważniejszych naturalnych antyoksydantów organizmu. Nie oznacza to jednak, że każda osoba powinna dodatkowo przyjmować go w kapsułkach.

U zdrowej osoby podstawą utrzymania prawidłowego systemu glutationowego pozostają:

• prawidłowo zbilansowana dieta,
• odpowiednia ilość białka,
• regularne spożywanie warzyw,
• dostarczanie produktów bogatych w związki siarki,
• odpowiednia podaż selenu i witamin,
• aktywność fizyczna,
• ograniczenie alkoholu,
• niepalenie tytoniu,
• odpowiednia ilość snu.

Suplementacja może zwiększać zasoby glutationu u części osób, jednak nie istnieje obecnie wystarczająco mocna podstawa naukowa, aby zalecać ją rutynowo całej populacji.

Podsumowanie

Glutation jest naturalną substancją produkowaną przez organizm i jednym z podstawowych elementów systemu ochrony antyoksydacyjnej.

Pełni ważną rolę w ochronie komórek, pracy wątroby, funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz neutralizacji reaktywnych form tlenu.

Można go znaleźć również w żywności, jednak dla organizmu większe znaczenie ma dostarczanie składników potrzebnych do jego własnej produkcji.

Nie istnieje oficjalna dzienna norma spożycia glutationu ani uniwersalna dawka suplementacyjna.

Preparaty doustne mogą zwiększać poziom glutationu w organizmie, lecz dowody dotyczące ich wpływu na zapobieganie i leczenie chorób pozostają w wielu przypadkach ograniczone.

Najbezpieczniejszym sposobem wspierania naturalnego systemu glutationowego pozostaje dobrze zbilansowana dieta i zdrowy styl życia, natomiast suplementację warto traktować jako możliwe uzupełnienie, a nie podstawowy sposób dbania o organizm.

Artykuł Glutation. Czym jest, gdzie występuje i czy warto go suplementować? pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

Sól jest jednym z najbardziej podstawowych składników naszej kuchni, a jednocześnie narosło wokół niej wyjątkowo dużo mitów. Jedni ostrzegają przed każdą szczyptą, inni przekonują, że sól himalajska czy morska jest znacznie zdrowsza od zwykłej soli kuchennej. W internecie można również przeczytać, że sól jodowana jest szkodliwa, ponieważ zawiera jodek lub jodan potasu.

Tymczasem prawda jest znacznie mniej sensacyjna.

Sód jest pierwiastkiem niezbędnym do życia, bierze udział między innymi w regulacji gospodarki wodnej organizmu, przewodzeniu impulsów nerwowych i pracy mięśni. Problemem nie jest więc sama obecność sodu w diecie, lecz jego nadmierne spożycie.

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby osoby dorosłe spożywały mniej niż 2 g sodu dziennie, co odpowiada około 5 g soli, czyli mniej więcej jednej płaskiej łyżeczce. Nadmierne spożycie sodu zwiększa ciśnienie tętnicze i ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Co ważne, nie chodzi wyłącznie o sól, którą sami wsypujemy do garnka lub solniczki. Duża część sodu może pochodzić z gotowych i wysoko przetworzonych produktów, takich jak pieczywo, wędliny, sery, przekąski, dania gotowe, kostki bulionowe czy sosy.

Czy organizm potrzebuje soli?

Potrzebuje sodu, ale nie oznacza to, że musimy specjalnie dostarczać duże ilości soli kuchennej.

Sód naturalnie występuje w żywności, a dodatkowo jest obecny w wielu produktach przetworzonych. Z tego powodu u większości osób problemem nie jest jego niedobór, lecz spożywanie go w nadmiarze.

Warto przy tym rozróżnić dwa pojęcia:

sód to pierwiastek mineralny,
sól kuchenna to przede wszystkim chlorek sodu.

Około 5 g soli dostarcza w przybliżeniu 2 g sodu. Właśnie dlatego zalecenie WHO dotyczące ograniczenia sodu do poniżej 2 g dziennie przekłada się na mniej niż 5 g soli.

Pięć gramów to nie tylko sól z solniczki

Łatwo pomyśleć: „Przecież prawie nie solę, więc mnie to nie dotyczy”. Niestety całkowite spożycie soli może być znacznie większe, niż nam się wydaje.

Do dziennego bilansu należy wliczyć również sól znajdującą się już w produktach spożywczych.

Jeśli więc zjemy w ciągu dnia pieczywo, ser, wędlinę, gotowy sos czy słoną przekąskę, część zalecanego limitu możemy wykorzystać, zanim jeszcze sięgniemy po solniczkę.

Dlatego ograniczanie soli nie musi oznaczać jedzenia bez smaku. Znacznie rozsądniej jest częściej wybierać produkty mniej przetworzone, czytać etykiety i stopniowo zmniejszać ilość soli dodawanej podczas przygotowywania potraw.

Czy sól jodowana jest bezpieczna? Jodek i jodan potasu bez straszenia

Tak. Sól jodowana jest bezpiecznym i skutecznym sposobem zapobiegania niedoborom jodu w populacji. Światowa Organizacja Zdrowia nadal rekomenduje jodowanie soli jako jedną z podstawowych strategii profilaktyki niedoboru tego pierwiastka.

Jod jest potrzebny przede wszystkim do produkcji hormonów tarczycy. Jego niedobór może mieć szczególnie poważne konsekwencje w okresie ciąży oraz rozwoju dziecka.

W Polsce sól przeznaczona do bezpośredniego spożycia przez ludzi jest wzbogacana jodkiem potasu albo jodanem potasu. Obowiązujące przepisy określają ilość jodu na poziomie 2,3 ± 0,77 mg w 100 g soli.

Jodek potasu i jodan potasu, czym się różnią?

Obie substancje są źródłem jodu.

Jodek potasu, KI, jest dobrze znanym związkiem jodu, natomiast jodan potasu, KIO₃, jest bardziej stabilny podczas przechowywania i w różnych warunkach środowiskowych.

Właśnie dlatego jodan potasu jest często stosowany do wzbogacania soli. WHO wskazuje, że większa stabilność jodanu jest jego praktyczną zaletą, szczególnie tam, gdzie sól może być narażona na wilgoć lub wysoką temperaturę.

Samo słowo „jodan” może brzmieć chemicznie i budzić niepokój, ale fakt, że substancja ma chemiczną nazwę, nie oznacza, że jest toksyczna w ilościach stosowanych w żywności.

Potassium iodate i potassium iodide mają długą historię stosowania do jodowania soli. WHO oraz eksperckie komitety FAO/WHO uznają je za odpowiednie źródła jodu.

Czy jodowana sól oznacza, że możemy jeść jej więcej?

Nie.

Jodowanie soli nie zmienia zaleceń dotyczących spożycia sodu. Sól jodowana nadal jest solą, a jej nadmiar zwiększa spożycie sodu.

WHO podkreśla, że dwa cele zdrowotne, ograniczanie spożycia soli oraz zapobieganie niedoborom jodu, nie są ze sobą sprzeczne. Ilość jodu dodawanego do soli można dostosować tak, aby odpowiednią podaż jodu uzyskać przy jednocześnie mniejszym spożyciu soli.

Dlatego najlepszym rozwiązaniem nie jest zwiększanie ilości soli „dla jodu”, lecz używanie umiarkowanej ilości soli jodowanej i jednoczesne dbanie o inne źródła jodu w diecie.

Sól himalajska, morska, kamienna czy zwykła. Która jest najzdrowsza?

Na sklepowych półkach można znaleźć wiele rodzajów soli: białą sól kuchenną, morską, kamienną, różową himalajską, fleur de sel czy sól koszerną. Często towarzyszą im obietnice, że jedna z nich jest bardziej naturalna, bogatsza w minerały albo po prostu „zdrowsza”.

W praktyce różnice zdrowotne pomiędzy większością tych soli są niewielkie.

Podstawowym składnikiem każdej z nich jest chlorek sodu. Sól kuchenna, morska i himalajska dostarczają zbliżone ilości sodu, choć zawartość sodu w jednej łyżeczce może się różnić w zależności od wielkości kryształków i konkretnego produktu.

Czy sól himalajska jest bogata w minerały?

Różowa sól himalajska zawiera śladowe ilości między innymi żelaza, wapnia, potasu i magnezu. To właśnie niewielka zawartość związków żelaza odpowiada za jej charakterystyczny kolor.

Nie oznacza to jednak, że jest istotnym źródłem tych minerałów w diecie.

Aby dostarczyć ich znaczące ilości za pomocą soli, trzeba byłoby zjeść jednocześnie bardzo dużo sodu. Znacznie lepszym źródłem minerałów pozostają warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, orzechy czy nasiona. Harvard School of Public Health podkreśla, że ilość minerałów śladowych w mniej rafinowanych solach jest zbyt mała, aby dawała istotną korzyść odżywczą.

A sól morska?

Sól morska powstaje w wyniku odparowania wody morskiej i może zachowywać niewielkie ilości minerałów.

Pod względem sodu nadal jest jednak przede wszystkim solą.

Dlatego określenie „morska” czy „naturalna” nie oznacza automatycznie, że można używać jej bez ograniczeń. Dla ciśnienia tętniczego i zdrowia układu sercowo-naczyniowego kluczowa jest przede wszystkim łączna ilość spożywanego sodu, a nie pochodzenie soli.

A co z solą jodowaną?

Tu zwykła sól kuchenna może mieć ważną przewagę.

Nie każda sól morska, kamienna czy himalajska jest jodowana. Jeśli sól jest jednym ze źródeł jodu w naszej diecie, warto sprawdzić na opakowaniu, czy rzeczywiście została wzbogacona w ten pierwiastek.

Sól oznaczona jako jodowana może pomagać w zapewnieniu odpowiedniej podaży jodu, choć oczywiście nie powinna być spożywana w większej ilości tylko z tego powodu.

Którą sól więc wybrać?

Jeżeli używamy soli na co dzień, rozsądnym wyborem jest sól jodowana stosowana w umiarkowanej ilości.

Sól morska, kamienna czy himalajska mogą być natomiast wybierane ze względu na smak, strukturę albo zastosowanie kulinarne, a nie z powodu wyjątkowych właściwości zdrowotnych.

Najważniejsze nie jest to, jaki kolor ma sól, lecz ile sodu znajduje się w całej naszej diecie.

Jak naprawdę ograniczyć sól bez jedzenia mdłych potraw?

Ograniczenie soli nie musi oznaczać rezygnacji ze smaku. Znacznie skuteczniejsze jest stopniowe zmniejszanie ilości sodu i jednoczesne korzystanie z innych sposobów wydobywania smaku z potraw.

WHO zwraca uwagę, że duża część soli w diecie pochodzi nie tylko z solniczki, ale także z żywności przetworzonej, pieczywa, wędlin, serów, gotowych dań, słonych przekąsek oraz sosów i kostek bulionowych.

Czytaj etykiety

Warto porównywać podobne produkty i wybierać te, które zawierają mniej sodu lub soli. Różnice między poszczególnymi markami potrafią być naprawdę duże. Dotyczy to między innymi pieczywa, serów, wędlin, sosów, zup i gotowych dań.

Uważaj na produkty, które nie wydają się bardzo słone

Niektóre produkty dostarczają sporo sodu mimo łagodnego smaku. Do tej grupy mogą należeć pieczywo, płatki śniadaniowe, gotowe dania, sery czy sosy.

Dlatego lepiej patrzeć na etykietę niż polegać wyłącznie na smaku.

Zioła i przyprawy naprawdę pomagają

Smak potraw można wzmacniać za pomocą:

• czosnku i cebuli,
• pieprzu,
• papryki,
• ziół świeżych i suszonych,
• soku z cytryny lub limonki,
• octu,
• imbiru,
• curry,
• kminu rzymskiego.

Takie dodatki pozwalają ograniczyć ilość soli bez poczucia, że jedzenie stało się nijakie.

Zmniejszaj ilość soli stopniowo

Nasze przyzwyczajenia smakowe mogą się zmieniać.

Jeżeli przez dłuższy czas jemy mniej słono, potrawy, które wcześniej wydawały się normalne, mogą po pewnym czasie zacząć smakować zbyt słono. Dlatego nie trzeba od razu eliminować soli niemal całkowicie. Stopniowe ograniczanie jej ilości może być znacznie łatwiejsze do utrzymania.

A co z zamiennikami soli?

Na rynku dostępne są również produkty, w których część chlorku sodu zastąpiono chlorkiem potasu. Mogą one pomagać ograniczyć spożycie sodu, ale nie są odpowiednie dla każdego.

Osoby z chorobami nerek, zaburzeniami gospodarki potasowej albo przyjmujące niektóre leki powinny skonsultować stosowanie takich zamienników z lekarzem, ponieważ mogą one zwiększać stężenie potasu we krwi.

Najważniejsze jest to, ile soli jemy na co dzień

Nie trzeba demonizować soli ani całkowicie usuwać jej z kuchni.

Warto natomiast pamiętać, że zdrowie zależy przede wszystkim od łącznej ilości sodu w całej diecie. Umiarkowane używanie soli jodowanej, częstsze wybieranie produktów mało przetworzonych i stopniowe ograniczanie bardzo słonych produktów to znacznie rozsądniejsze podejście niż poszukiwanie „idealnego” rodzaju soli.

Sól może pozostać częścią kuchni. Najważniejszy jest umiar, nie strach.

Źródła

Artykuł opracowano na podstawie aktualnych zaleceń i dokumentów dotyczących spożycia sodu, soli oraz jodowania żywności:

• World Health Organization, Healthy diet: WHO zaleca dorosłym ograniczenie spożycia soli do mniej niż 5 g dziennie, co odpowiada mniej niż 2 g sodu. Organizacja zwraca też uwagę, że znaczna część soli pochodzi z żywności przetworzonej, pieczywa, serów, wędlin i gotowych produktów.
• World Health Organization, Iodization of salt: WHO uznaje jodowanie soli za bezpieczną i skuteczną metodę zapobiegania niedoborom jodu oraz podkreśla, że ograniczenie spożycia soli i jej jodowanie mogą być prowadzone jednocześnie.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 r.: w Polsce sól przeznaczona do bezpośredniego spożycia jest obowiązkowo wzbogacana jodkiem potasu lub jodanem potasu w określonych prawem ilościach. Akt pozostaje obowiązujący.

Źródła sprawdzono we wrześniu 2026 roku.

Informacja: Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej ani dietetycznej. Osoby z chorobami nerek, zaburzeniami gospodarki sodowej lub potasowej, nadciśnieniem oraz przyjmujące leki wpływające na poziom elektrolitów powinny ustalać sposób żywienia indywidualnie z lekarzem.

Aktualizacja artykułu: Artykuł został pierwotnie opublikowany w marcu 2026 roku. We wrześniu 2026 roku został gruntownie zaktualizowany i napisany na nowo na podstawie aktualnych zaleceń i obowiązujących przepisów.

Artykuł Sól bez mitów. Ile jej potrzebujemy i czy sól jodowana jest bezpieczna? pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

Składniki i Prosty Przepis

Przygotowanie tej kawy zajmuje zaledwie 5 minut i wymaga minimalnych składników. Oto podstawowa receptura na jedną porcję (ok. 250 ml):

Krok po kroku:

1. Zaparz kawę w ekspresie, french pressie lub dzbanku.
2. Dodaj masło klarowane, kardamon i cynamon.
3. Zmiksuj blenderem na gładką piankę (30 sekund) – to klucz do emulsji!
4. Przelej do kubka i delektuj się na ciepło.

Wskazówka: Dla wersji wegańskiej zastąp ghee olejem kokosowym MCT.

Walory Smakowe – Symfonia Aromatów

Ta kawa to prawdziwa uczta dla zmysłów! Oto, co czyni ją wyjątkową:

• Głęboki, maślany profil: Masło klarowane nadaje kremowej, aksamitnej tekstury – jak latte bez mleka. Tłuszcze „uwięziają” kofeinę, wydłużając pobudzenie bez gwałtownych skoków energii.
• Kardamonowa świeżość: Przyprawa ta wnosi cytrusowo-korzenny, lekko mentolowy akcent – idealny kontrast dla goryczki kawy. Przypomina aromatyczne chai latte.
• Cynamonowa słodycz: Delikatna, karmelowa nuta bez dodatku cukru. Cynamon równoważy kwasowość, tworząc harmonijną całość.

Ocena smakowa (skala 1-10):

Wielu opisuje ją jako „kawie z wakacji w Maroku” – egzotyczną, ale nie przytłaczającą. Idealna na jesienno-zimowe poranki!

Pozytywne Działanie dla Zdrowia – Nauka za Smakiem

Ten napój to nie tylko przyjemność, ale i bomba odżywczą. Oto kluczowe korzyści, poparte badaniami (źródła: PubMed, NIH, Journal of Nutrition):

Podsumowanie efektów:

• Dla metabolizmu: Przyspiesza spalanie tłuszczu – idealne na keto/low-carb (utrata 1-2 kg/miesiąc wg badań).
• Dla trawienia: Kardamon + cynamon łagodzą wzdęcia i niestrawność (skuteczność 80%, indyjskie studia ajurwedy).
• Dla umysłu: MCT + kofeina poprawiają koncentrację o 25%; cynamon chroni neurony.
• Dla serca: Obniża cholesterol LDL o 10-15% (regularne spożycie).
• Przeciwwskazania: Unikaj przy refluksie lub alergii na przyprawy. Konsultuj z lekarzem przy cukrzycy.

Regularne picie (3-5x/tydzień) może zwiększyć energię o 40% i poprawić nastrój, jak pokazują raporty z 2025 r. (WHO Wellness Report).

Podsumowanie: Dlaczego Warto Spróbować Już Dziś?

Kawa z masłem klarowanym, kardamonem i cynamonem to rewolucja w kubku – łączy luksusowy smak z potężnym wsparciem zdrowia. Bez cukru, bez wyrzutów sumienia, a z efektami, które czujesz od razu: więcej energii, lepsza koncentracja i płaski brzuch. W erze stresu to Twój codzienny rytuał wellness!

Wyzwanie: Zrób ją jutro rano i oceń w komentarzu. Smacznego i do zdrówka! ☕✨

Źródła: PubMed.gov, NIH, Journal of Ethnopharmacology. Artykuł oparty na aktualnych badaniach z 2025 r.

Artykuł Kawa z Masłem Klarowanym, Kardamonem i Cynamonem – Pyszny Eliksir Zdrowia pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

Powrót do rzeczywistości był trudny i nadal odczuwam brak górskiego powietrza i krajobrazu. Kawy pitej na tarasie o wschodzie słońca i czeskiego piwa o zachodzie. Jednak nadszedł czas, aby zadbać o siebie i rodzinę na zbliżające się chłodne dni, ponure wieczory i depresyjne momenty.

Po powrocie z urlopu do domu całkiem przez przypadek odkryłam coś, co mogłabym doświadczyć na własne oczy, będąc na urlopie, a nawet nie wiedziałam, że takie karkonoskie skarby miałam pod samym nosem.

Dlatego regularnie o tych skarbach będę Wam pisała i polecała, bo warto bez dwóch zdań.

Już teraz zadbajcie o swoją odporność na następne miesiące, a organizm sowicie Wam podziękuje.

Kurkuma

Już o niej pisałam, ale przypomnę Wam, jak zbawienny wpływ ma na nasze zdrowie. A mianowicie: obniżanie poziomu cukru we krwi, działanie na trójglicerydy we krwi, właściwości przeciwzapalne, działanie przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, na wrzody żołądka, odchudzanie, choroby wątroby, dla sportowców i osób aktywnych fizycznie. Więcej możecie przeczytać w moim artykule

Imbir

Zawiera mieszaninę związków biologicznie czynnych (m.in. alkohol, olejki eteryczne, gingerol), dzięki którym nasz mózg pracuje wydajniej, wątroba sprawniej odtruwa organizm, a układ pokarmowy produkuje jeszcze większe ilości enzymów trawiennych.

Właściwości imbiru:

• imbir korzystnie wpływa na proces trawienia;
• niweluje wzdęcia;
• może przeciwdziałać zakrzepicy żył;
• może być stosowany wspomagająco przy wysokim poziomie cholesterolu;
• stosowany jest w terapii migreny;
• właściwości odkażające na ból gardła;
• rozpuszczony w wodzie pomaga w higienie jamy ustnej;
• właściwości przeciwbólowe wykorzystywane są w leczeniu bóli miesiączkowych;
• pomaga na obrzęki;
• pobudza krążenie;
• wspomaga leczenie bólu mięśni i stawów;
• rozgrzewa.

Jako środek wspomagający leczenie imbir stosowany jest w przypadku takich dolegliwości, jak: zapalenie płuc, opuchlizna, wymioty i nudności, problemy z koncentracją, problemy z krążeniem, nieświeży oddech, zapalenie oskrzeli, migrenowe bóle głowy, choroba lokomocyjna.

Dzika róża

Układ odpornościowy jest nie tylko wzmacniany przez owoce dzikiej róży, ale także odbudowywany, w momencie, kiedy jest osłabiony. W czasach zwiększonego zapotrzebowania na witaminę C takich jak przeziębienia czy działanie wirusa, ze zwiększonym stresem lub w czasie ciąży, szczególnie zalecane jest spożywanie ekstraktu z dzikiej róży o wysokiej czystości. Dzięki dzikiej róży jako suplementowi diety objawy, które są zwykle spowodowane słabym układem odpornościowym, mogą ulec poprawie lub całkowicie zniknąć. Objawy obronne obejmują na przykład ciągłe wyczerpanie w ciągu dnia, zmęczenie, bladą cerę lub częste przeziębienia.

SHOT w roli głównej

Nie trzeba więcej pisać i mówić, jak zbawienne na naszą odporność mają te dwa składniki połączone ze sobą w jedną całość. I właśnie ten cudowny duet odkryłam jako pierwszy. W formie, której nigdy wcześniej nie próbowałam. Shot, bo o nim mowa, jest wręcz rewelacyjny.  

To esencja świeżości, tłoczony bezpośrednio z owoców, nie z koncentratu. Bez jakichkolwiek sztucznych dodatków. Naturalny osad to prawdziwa skarbnica substancji odżywczych, o czym pisałam wyżej. Mocny shot to czysty i prosty skład o orzeźwiająco-rozpalającym smaku!

Zapytacie, o czym dokładnie mówię? Otóż o karkonoskim skarbie, który w niewielkiej ilości wystarczy wypić 1-2 razy dziennie a zrobi robotę. Jest mocny, a to zasługa imbiru. Można go pić małymi porcjami. Z dodatkiem cynamonu i kilku kropel cytryny wzbogaca kubki smakowe. Smakuje wyśmienicie. Bałam się, że dzieciom nie zasmakuje, a okazało się, że to, co zakupiłam, zniknie w mgnieniu oka. Wcale się tym nie martwię, bo to dla ich zdrowia. Dziękuję Karkonoskiej Tłoczni, że są, a cuda się zdarzają, ponieważ nie wierzyłam, iż przekonam wszystkich domowników do regularnego spożywania tego eliksiru zdrowia.

A taki megaskarb, bombę prozdrowotną można nabyć tutaj.

Z kodem: mygreymoon każdy z Was otrzyma rabat.

Produkty w Karkonoskiej Tłoczni – powstają z pasji i zamiłowania do zdrowia wyjątkowe produkty klasy premium. To, co ich wyróżnia na rynku to przede wszystkim jakość naturalnych wyrobów. Przez wąską specjalizację są w stanie przykładać najwyższą uwagę i dbałość o każdy najmniejszy detal przy produkcji. Stosują bardzo rygorystyczne podejście do wyboru najlepszych możliwych surowców dostępnych na rynku, tak abyście mieli pewność, że otrzymujecie od natury to, co najbardziej istotne – właściwości zdrowotne i najlepszy możliwy smak i aromat. 

Życząc Wam wszystkiego dobrego, jeszcze przed sezonem jesienno-zimowym, zachęcam zadbać o to, co w życiu najcenniejsze – ZDROWIE

Źródło: Karkonoska Tłocznia

Yvonne

Artykuł Karkonoskie skarby – Shot imbir z kurkumą pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

A co się okazuje? Witamina ta, to B7 zwana biotyną. A jak wskazują badania niedobór biotyny w naszym środowisku jest znikomy. Więc zażywanie jej bez wcześniejszych badań, jest wręcz niepotrzebne. Niedobór biotyny jak twierdzą farmaceuci, skutkuje wypadaniem włosów, a tak naprawdę przyczyna ich wypadania leży po innej stronie.

W każdym bądź razie należy robić to z głową. Bardzo niewskazane jest jej zażywanie, kiedy poddani musimy być badaniom laboratoryjnym. Bowiem ta właśnie witamina zakłóca prawidłowy wynik takich badań jak:

• badanie poziomu witaminy D (zawyża wynik)
• FSH, LH, PRL (prolaktyna), anty-TPO, PTH (parathormon). ( zaniża wynik)
• badania hormonów tarczycy ( TSH) (zaniża wynik)
• badania hormonów tarczycy (fT3 i fT4) ( zawyża wynik)
• testosteron czy estradiol, progesteron i kortyzol. (zawyża wynik)

Biotyna jest wykorzystywana jako „klej”, który łączy różne elementy testu laboratoryjnego, pomagając wykryć obecność określonych substancji we krwi.

Kiedy przyjmujemy wysokie ilości biotyny w formie suplementów, biotyna gromadzi się we krwi.

Nadmiar zaś biotyny we krwi może zająć miejsca „kleju” w teście laboratoryjnym – gdyż jest jej tak dużo, że zaczyna konkurować z biotyną używaną w badaniach.

W rezultacie może to prowadzić do fałszywych wyników testu, na przykład pokazując, że we krwi jest za dużo lub za mało określonej substancji, mimo że w rzeczywistości jest jej normalna ilość.

Fachowo się mówi, że biotyna może powodować wyniki fałszywie dodatnie lub fałszywie ujemne.

dr Bartłomiej Kulczyński

Jeżeli jednak chcecie lub musicie suplementować się witaminą B7, to radzę przed badaniami laboratoryjnymi zrobić sobie bezpieczną przerwę w jej zażywaniu około 7 dni.

Artykuł Witamina, która ma wpływ na nieprawidłowe badania pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

JAK ROŚNIE MORINGA?

Moringa olejodajna to drzewo pochodzące z północnych Indii. Rośnie bardzo szybko i jest odporne na suszę. Drzewo liściaste dorasta do wysokości około 10-12 metrów i ma średnicę pnia około 45 centymetrów. Kora ma kolor białawo-szary i jest otoczona grubym korkiem. Indie są największym producentem moringi, z roczną produkcją 1,2 miliona ton owoców, o powierzchni upraw 380 km².

NASIONA, LIŚCIE A MOŻE PROSZEK?

NASIONA MORINGI

W sprzedaży znajdują się nasiona moringi, które stanowią zdrową przekąskę. Smakują w wersji prażonej, przygotowywane jak popcorn. Warto pamiętać, że nasiona moringi mają działanie przeczyszczające. Spożycie zbyt wielu nasion może negatywnie działać na układ trawienny i wywołać biegunkę.

LIŚCIE I PROSZEK Z MORINGI

Zdecydowanie najbardziej wartościową częścią rośliny są liście, które sprzedawane są jako susz lub w formie mielonej (w proszku).

Proszek moringa przygotowywany jest w sposób podobny do matchy. Moringa w proszku sprzedawana jest luzem lub w kapsułkach.

CO WYBRAĆ?

Wybór moringi zależy od tego, w jaki sposób chcemy ją spożywać.
Do potraw koktajli czy smoothie – wybierzcie moringę w proszku. Chcecie przygotować napar do picia, to idealnym wyborem są suszone liście. Jeśli jednak wolicie codziennie przyjmować suplement moringa, najlepszym wyborem będzie moringa w kapsułkach.

WARTOŚCI ODŻYWCZE DRZEMIĄCE W LIŚCIACH

Liście moringa są wręcz doskonałym źródłem wielu witamin i minerałów.

Zawartość poszczególnych składników jest inna w różnych częściach rośliny. Najwartościowszym elementami są liście, z których produkowany jest susz oraz proszek.

ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH W LIŚCIACH, PROSZKU Z LIŚCI I NASIONACH MORINGI (100G)

WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE

BOGATE ŹRÓDŁO PRZECIWUTLENIACZY

Moringa olejodajna jest bogata w przeciwutleniacze, witaminę C i beta-karoten.

• zapobiega stresowi oksydacyjnemu
• zapobiega chorobom serca
• zapobiega cukrzycy typu 2

Ponadto:

• obniża ciśnienie
• obniża poziom cukru we krwi po posiłkach, pomaga przy insulinooporności

W 100 g liści moringa:

• 9 x więcej białka niż w jogurcie
• 10 x więcej witaminy A niż w pomarańczach
• 12 x więcej witaminy C niż w marchewce
• 17 x więcej wapnia niż w mleku
• 20 x więcej potasu niż w bananach
• 25 x więcej żelaza niż w szpinaku

CUKIER W ORGANIZMIE A SPOŻYWANIE MORINGI

Moringa w proszku może obniżyć poziom cukru we krwi. Z biegiem czasu wysoki poziom cukru we krwi zwiększa ryzyko wielu poważnych problemów zdrowotnych, w tym chorób serca.

WYKAZUJE SILNE DZIAŁANIE PRZECIWZAPALNE

Zapalenie to naturalna reakcja organizmu na infekcję lub obrażenia. W rzeczywistości długotrwałe zapalenie wiąże się z wieloma przewlekłymi problemami zdrowotnymi, w tym z chorobami serca i rakiem. Naukowcy uważają, że izotiocyjaniany są głównymi związkami przeciwzapalnymi zawartymi w liściach, strąkach i nasionach moringa.

WALCZY Z WYSOKIM POZIOMEM CHOLESTEROLU

Moringa może obniżyć poziom cholesterolu. Wysokie stężenie cholesterolu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób serca. Na szczęście wiele pokarmów roślinnych może skutecznie obniżyć poziom cholesterolu. Należą do nich siemię lniane, owies i migdały oraz oczywiście moringa.

MORINGA CHRONI ORGANIZM PRZED ZANIECZYSZCZONĄ ŻYWNOŚCIĄ

Zanieczyszczenie żywności i wody arsenem stanowi problem w wielu częściach świata. Niektóre rodzaje ryżu mogą zawierać szczególnie wysokie jego poziomy. Długotrwałe narażenie na arsen może z czasem prowadzić do problemów zdrowotnych. Na przykład badania wiązały długotrwałą ekspozycję z podwyższonym ryzykiem raka i chorób serca. Liście i nasiona moringa mogą chronić przed niektórymi efektami toksyczności arsenu.

MORINGA A TARCZYCA

Składniki zawarte w korze i liściach moringi regulują stan hormonów i wspomagają funkcjonowanie tarczycy. Spożywanie ekstraktu z moringi może być szczególnie korzystne przy nadczynności tarczycy.
W składzie liści moringi znajduje się selen i cynk, które odgrywają istotną rolę w procesach zachodzących w tarczycy.
Poza tym liście moringi są bogatym źródłem witamin wspierających funkcjonowanie tarczycy takich jak: witamina A, witamina E, witamina C i witaminy z grupy B.

POZYTYWNIE DZIAŁA NA SKÓRĘ I WŁOSY

Składniki zawarte w liściach moringi wpływają korzystnie na wygląd skóry i włosów.
Witaminę A zawarte w proszku moring bierze udział w procesie tworzenia kolagenu – niezbędnego składnika, z którego zbudowana jest skóra. Witamina C pomaga zwalczać oznaki starzenia, a witamina E zwana jako “witaminą młodości” ma właściwości przeciwzapalne. Przeciwutleniacze zapobiegają uszkodzeniom spowodowanym przez wolne rodniki pomagają chronić skórę przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym.

Antybakteryjne właściwości moringi przydają się przy wypryskom trądzikowym na skórze. Moringa może również być pomocna w usuwaniu przebarwień, ciemnych plam i zaskórników.

MASECZKA Z MORINGI NA SKÓRĘ

Świetnym pomysłem jest przygotowanie na bazie proszku z moringi odżywczej maseczki, którą nakładamy na twarz.

Składniki:

• 1 łyżka proszku moringa
• 1 łyżka czystego miodu
• Puree z awokado
• łyżeczka soku z cytryny lub wody

Przygotowanie:

1. Składniki wrzuć do miski i dokładnie wymieszaj.
2. Powoli i równomiernie nałóż maskę na powierzchnię skóry twarzy.
3. Pozostaw maskę na twarzy na około 20 minut.
4. Następnie umyj twarz letnią wodą. Osusz twarz czystym ręcznikiem.
5. Najlepsze rezultaty uzyskasz, gdy nałożysz maseczką wieczorem.

Uwaga: Jeśli używasz soku z cytryny, nie wystawiaj skóry na bezpośrednie działanie promieni słonecznych zaraz po zmyciu maseczki do twarzy. Ma to na celu zapobieganie uszkodzeniom skóry.

ZASTOSOWANIE MORINGI W KUCHNI

Liście moringa są bardzo pożywne i powinny być korzystne dla osób, które nie mają niezbędnych składników odżywczych w swojej codziennej diecie.

Świeże części rośliny mają liczne zastosowania kulinarne w całej swojej regionalnej dystrybucji. Owoce lub strąki nasion ​​są warzywem powszechnie używanym w zupach i curry.

Długie pałki są często pocięte na krótsze kawałki i duszone w curry i zupach. Ponieważ zewnętrzna skóra jest twarda i włóknista, należy je dusić, aby wyodrębnić soki i składniki odżywcze, a pozostały materiał włóknisty wyrzucić.

Tradycyjne potrawy, które zwykle obejmują przygotowywane w ten sposób elementy moringi to południowoindyjska sambar, gdzie moringa jest duszona z soczewicą oraz tajskie danie kaeng som, które jest kwaśnym curry z rybą.

Liście mogą być wykorzystane na wiele sposobów. Najczęściej dodaje się je do zup bulionowych, takich jak filipińskie tinola i utan. Drobno posiekane liście używane są jako dodatek do dań i sałatek warzywnych. Stosuje się je również w miejsce kolendry lub wraz z nią.

JAK NAJLEPIEJ STOSOWAĆ PROSZEK MORINGA?

SPOŻYWANIE PROSZKU MORINGA

• Nalej szklankę wody i nabierz ¼-½ łyżeczki (ok. 2-3 gramów) proszku moringa
• Umieść proszek pod językiem.
• Pij wodę powoli, aby połknąć proszek.

Możecie również wsypać porcję proszku do sałatki, smoothie, jogurtu czy innego typu potrawy na zimno.

HERBATA Z PROSZKU MORINGA

1. Dodaj ½-1 łyżeczki proszku moringa do filiżanki letniej wody i dobrze wymieszaj.
2. Odcedź mieszaninę przez gazę.
3. Dodaj do napoju miodu i kropli cytryny do herbaty (opcjonalnie) i wypij.

Uwaga: proszek moringa nie powinien być dodawany do do gorącej wody, ponieważ może to spowodować rozkład zawartych w niej przeciwutleniaczy.

ILE MORINGI SPOŻYWAĆ DZIENNIE?

Najlepszym sposobem jest spożywanie moringi w proszku. Jeżeli dysponujemy suszonymi liśćmi moringi najlepiej przed zastosowaniem je na świeżo zmielić w odpowiednio drobnym młynku czy blenderze.

Wielkość dziennej porcji proszku moringa wynosi:

• Moringa w proszku – ¼-½ łyżeczki dwa razy dziennie.
• Herbata moringa – 1-2 filiżanki dziennie.

Pamiętajmy, że maksymalna dawka nie powinna przekraczać 11 łyżeczek proszku dziennie lub 70 g liści moringi.

MORINGA – PRZECIWWSKAZANIA

Spożywanie moringi w proszku i suszonych liści w większości przypadków jest bezpieczne i zdrowe. Istnieje jednak grupa osób, które powinny z różnych względów zrezygnować z zażywania moringi.

• W dużych dawkach liście, kora, korzenie i owoce moringi mogą mieć właściwości przeczyszczające.
• Kobiety w ciąży. Ze spożywania moringi w formie skondensowanej np. ekstraktu powinny zrezygnować kobiety w ciąży. Korzenie, kora czy ekstrakt mogą powodować skurcze macicy. Przed włączeniem liści lub moringi w proszku do swojej diety warto skonsultować się z lekarzem.
• Kobiety karmiące. Podobna sytuacja dotyczy kobiet karmiących. W trakcie karmienia piersią należy zrezygnować ze spożywania produktów zawierających moringę np. picie herbaty czy dodawania sproszkowanej moringi do koktajli.
• Osoby zażywające niektóre leki. Osoby zażywające leki rozrzedzające krew przed włączeniem moringi do swojej diety powinny skonsultować to z lekarzem.

Moringę stosuję od kilku miesięcy. Powodem, że sięgnęłam po nią jest insulinooporność. Spytacie, i jak? No cóż przez miesiące stosowania zbilansowanej, odpowiedniej diety, zażywania berberyny plus herbaty z moringa, sprawiło znaczne obniżenie wskaźników insulinooporności. Jeszcze dużo przede mną. Coś, co zauważyłam na duży plus, to brak apetytu na słodkie, co pomaga w walce z IO.

Materiały źródłowe:

1. Moringa oleifera: A review on nutritive importance and its medicinal application, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213453016300362 
2. Health Benefits of Moringa oleifera, http://koreascience.or.kr/article/JAKO201435648479194.page,
3. Role of Moringa oleifera leaf extract in the regulation of thyroid hormone status in adult male and female rats, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10675284/ 

Artykuł Moringa – cudowne drzewo. Właściwości pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

Wrotycz to roślina silnie oczyszczająca. Może zarówno pomóc jak i zaszkodzić. Może wyleczyć i zabić.

Zapewne zapytacie jak to możliwe, że może zabić? Otóż roślina ma silne działanie, jej stosowanie jest nad wyraz ostrożne i ograniczone co do ilości spożycia jak i czasu stosowania. Zabija wszelkie robale w naszym organizmie, ale potrafi również wywołać poronienia, dlatego nie zaleca się jego picia przez kobiety w ciąży.

Jak już wspomniałam wcześniej wrotycz ma silne działanie oczyszczające, odtruwające.

Wyrzuca z naszego ciała wszystko co zbędne i…

• Oczyszcza z robali, pasożytów i insektów. Energetycznie i fizycznie.
• Nazywany “glistnikiem”, bo działa odrobaczająco na ludzkie ciało (owsiki i glista),
• Można posmarować się rozgniecionymi liśćmi, by przepędzić komary, muchy, kleszcze, meszki.
• Rozwieszany wrotycz, chroni przed pluskwami i molami.
• Mikstury radzą sobie z wszami i świerzbem.
• Działa także przeciwgrzybiczo, przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie.
• Skuteczny na trudno gojące się rany, liszaje, dziwne zmiany skórne, świerzb.
• Leczy łuszczycę, trądzik, ropnie.
• Pomaga na przeziębienia (działa silnie: napotnie, przeciwgorączkowo, moczopędnie).
• Działa przeciwbólowo, uspokajająco, nasennie – dlatego medycyna ludowa stosowała go na bóle brzucha i głowy.
• Stosuje się go także na bóle reumatyczne, zwichnięcia, naciągnięte ścięgna, gdyż ma działanie przeciwobrzękowe i przeciwzapalne.
• Pomaga na serce (zwiększając siłę skurczu mięśnia sercowego i zwalniając rytm serca).
• Pomaga na trawienie – wzmaga produkcję śliny, soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego, reguluje metabolizm i wypróżnienia, a tym samym pomaga w odchudzaniu.
• Wzmacnia odporność.
• Wspomaga widzenie, słyszenie i czucie.
• Reguluje gospodarkę hormonalną – przywraca miesiączkę, zmniejsza bóle miesiączkowe, poprawia doznania seksualne.
• Podobno pomaga nawet w chorobach autoimmunologicznych i leczeniu raka.

Więc jak widzicie, niby tak mało a tak dużo. W smaku jest cierpki. Kubek zaparzonego wrotyczu ( 1 łyżka stołowa) dzielimy na 3 porcje i każda porcje pijemy w ciągu dnia (czyli 1 kubek dziennie). Nie możemy przekroczyć zalecanej ilości.

Wrotycz zakazany przez Unię Europejską

Wrotycz jest zakazany ze względu na trujący tujon, który posiada strukturę zbliżoną do kanabinoli zawartych w konopiach i negatywnie wpływa na nasz układ nerwowy.

Ale….

Jednocześnie u prof. Różańskiego czytamy:

„Tujon zawarty we wrotyczu i bylicach posiada strukturę zbliżoną do kanabinoli zawartych w konopiach, jednak dawki wodnych i alkoholowych wyciągów wrotyczowych stosowane w ziołolecznictwie nie mają narkotycznego wpływu. Istnieją doniesienia, że tujon przyłącza się do tych samych receptorów w układzie nerwowym co kanabinole.”

Wrotycz jest pospolitym chwastem, więc jest za darmo… A to nie jest w interesie wielkich korporacji farmaceutycznych, którymi gardzę. Ale o tym innym razem.

Pozdrawiam i życzę zdrowia

Yvonne

Artykuł Wrotycz – zioło – lek prawie na wszystko pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

Na Mazurach wychowywałam się do 19-go roku życia. Kochałam to miejsce, każdy jego kąt i zakamarek, każdą trzcinę, drzewo, piach i wodę. Powietrze, atmosferę, klimat. Nie potrafiłam żyć bez Mazur, bez tamtejszej atmosfery, bez tych ludzi. Okres letni był dla mnie wręcz regeneracyjny, wyzwoleńczy, relaksujący i dający sporą dawkę energii do naładowania baterii na następne miesiące życia. Liczyłam każdy dzień i godzinę, kiedy tam wrócę.

Kiedyś natura należała do człowieka. Można było przemierzyć Mazury wzdłuż i wszerz na rowerze, motorze, samochodem z namiotem w bagażniku. Można było zatrzymać się dosłownie w każdym dogodnym miejscu, na drodze prowadzącej w każdym kierunku.

Wiadomym jest, że Mazury to kraina tysiąca jezior. Tak, tak było i tak jest. Różnica jednak jest znacząca w jakości.

Mazury były pełne jezior, lasów, ptactwa (żurawie, kormorany, bociany i inne), zwierzyny, leśnych owoców. Mazurskie jeziora były tak czyste, że bez żadnego bólu i zahamowania można było w nich kąpać się godzinami. Wody pełne ryb i raków, otoczenie pachnące naturalną roślinnością.

Dzisiaj Mazury to czysta komercja, pachnąca ropą, asfaltem, betonem. Każdy skrawek terenu ogrodzony, zamknięty lub w trakcie budowy, przebudowy lub innych modernizacji. Nie ma się gdzie zatrzymać tak na dziko, zamoczyć bezpiecznie nogi, schłodzić się wodą w upalne dni, pospać na brzegu jeziora, posłuchać śpiewu ptaków i szumu traw, zboża i przyjeziornych trzcin. Mazury stają się betonowe, lasy są wycinane…znikają w zastraszającym tempie. Wody są coraz brudniejsze. Jest głośno od kładów, łodzi motorowych, skuterów. Ptactwo ucieka, zwierzyna ledwo widoczna, a jak już to rozjechana na nowo wybudowanych drogach: lisy, borsuki sarny.

Jak nisko upadł człowiek, że za każdy pieniądz sprzedałby swój dom. Tak DOM. Bo planeta to nasz dom, który obecnie jest jednym wielkim syfem, bagnem, ściekiem. Niszczymy wszystko, co dała nam natura, z czego byliśmy dumni jako Polacy. Mieliśmy najpiękniejsze, zdrowe tereny. Mogliśmy się tym szczycić, chwalić, ale przede wszystkim zdrowo żyć i odpoczywać.

Wróciłam na Mazury po długich latach i najzwyczajniej w świecie – załamałam się. Rozpłakałam się jak dziecko. Zniszczone wszystko kosztem nowej infrastruktury, polikwidowane stacje PKP, zlikwidowana komunikacja miejska na koszt prywatnych przewoźników lub własnych kółek. Każdy mostek czy kładka nad jeziorem ma swoją bramkę zamykaną na kłódkę, każde zejście do wody ogrodzone a jak już cos się znajdzie, to strach umyć dłonie, zamoczyć stopy.

Moje kochane Mazury umierają na naszych oczach. Byłam 2 tygodnie, zwiedziłam rodzinne kąty, zajrzałam w te miejsca, których nigdy nie zapomniałam i do których tęskniłam.

Mrągowo, Kętrzyn, Wyszembork, Boże, Zalec, Ryn, Szestno, Mikołajki, Giżycko, Popowo, Boża Wólka, Polska Wieś, Czerwonki, Sorkwity, Biskupiec, Krutyń, Ukta, Ruciane Nida.

Podziwiam i szanuję żeglarzy, nie zrozumiem motorowodniaków. Gardzę tą komercją, która zniszczyła wszystko. Zniszczyła naturę i ten CUD!

Na Mazury przyjeżdża się odpoczywać a nie zwiedzać. Mazury niczym pięknym nie przyciągają, nie wyróżniają, a co gorsza– umierają powolną śmiercią. Pustoszeją wsie i miasta.
UMIERAJĄ PRAWDZIWE PIĘKNE, CZYSTE, CUDOWNE I UKOCHANE przeze mnie Mazury.

Ale żeby nie narzekać tylko. Na Mazurach są tereny piękne, wyjątkowe i czyste, ale nie dla wszystkich. To rezerwaty przyrody. Tam raczej jest miejsce dla ludzi rozumnych a nie bydła, które przyjeżdża z piwem, głośną muzykę i krzykiem na ustach, twierdząc że przyjechali na urlop i będą robić to czego nie robią na co dzień. Czyli co? Zamiast odpoczywać i upajać się cisza, spokojem, naturą, to niszczyć, dewastować, zabrudzać?

To tyle.

więcej u mnie na profilu Instagram i Facebook

Pozdrawiam

Yvonne

Artykuł Mazury to już nie cud natury. Natura umiera pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

Potocznie narcyzm oznacza zakochanie się w sobie lub podziwianie samego siebie. Innymi słowy, osoba, która jest narcystyczna, uważa się za ważniejszą i lepszą od innych. Ma tendencję do przeceniania siebie i zachowywania się w większości lekkomyślnie i samolubnie. Często narcyza można rozpoznać po tym, że jest on bardzo skupiony na sobie i ma szczególnie pozytywny obraz siebie. Narcyzi są praktycznie odporni na krytykę z zewnątrz. Tacy ludzie zwykle przeceniają siebie bezgranicznie, mało interesują się innymi, a często nawet postępują bezlitośnie i chłodno wobec bliskich i znajomych.

Zazwyczaj wyidealizowany obraz siebie narcyza i świat jego emocji nie idą w parze. Narcyzi mają zwykle pięć kluczowych cech, którymi wyróżniają się od innych:

• nadmierna pewność siebie,
• wielokrotne poszukiwanie potwierdzenia własnej wartości w skupianiu na sobie uwagi innych osób,
• silne dążenie do dominacji,
• niechęć do uwzględniania uczuć innych we własnych decyzjach,
• odczuwanie w głębi duszy niepokoju i niecierpliwość.

Chociaż może to wydawać się nie do uwierzenia, to jednak narcyz wcale nie jest taki odważny za jakiego chce uchodzić. Bywa wrażliwy, delikatny, kruchu i nigdy tego nie pokaże.

Najczęściej próbuje schować się za murem, do którego zbyt blisko nie dopuszcza nikogo, a tym bardziej go nie zburzy. Wystawia za to czasami swój dziób poza jego ramy, by pokazać światu, że jest i właśnie nadeszła pora karmienia jego ego.

Narcyz będzie wmawiał, że nikt nie ma do niego klucza i nigdy tego klucza nie znajdzie, ale przede wszystkim będzie chował się na wszystkie możliwe sposoby za maskami, zamkami, murami, by na światło dzienne nie wyszły wszystkie jogo wrażliwe punkty.

A czego narcyz obawia się najbardziej? Co spędza mu sen z powiek? Co może go zniszczyć psychicznie i wprawić w stan braku równowagi. Oto kilka „strachów”

Odrzucenie i porzucenie

Cały wysiłek narcyza, jego różnorodne maski, wszystko jest właśnie po to, aby inni go akceptowali, lubili a nawet wielbili i podziwiali.

Od narcyza nie odchodzi się tak po prostu, nawet nie da się tego zrobić. Takie decyzje traktuje jak policzek, jak atak na jego osobę. Będzie próbował albo odzyskać partnerkę, przyjaciółkę, znajomość, albo najzwyczajniej ją zniszczy.

Narcyz rzadko kiedy przyzna się do tego lęku, nie może być gorszy, słabszy od Ciebie, a jak już się przyzna, to tylko po to, by wzbudzić litość, współczucie. Jeśli grozisz, że odejdziesz, narcyz okaże Ci swoją wściekłość, nawet upokorzy, obrazi, a jeśli naprawdę odejdziesz – sięgnie po broń, czyli love bombing lub zacznie szukać nowej „ofiary”.

 love bombing, czyli dosłownie bombardowanie miłością.

Narcyz nie po to tak ciężko pracuje nad swoim fałszywym wizerunkiem, obrazem, starając się zrobić na kimś wrażenie, żeby został porzucony, odrzucony. Jeśli odrzucimy jego to fałszywe ja, to tak naprawdę jakbyśmy zaprzeczyli jego istnieniu.

Fałszywe ja nie może przetrwać samodzielnie, jest absolutnie zależne od czynników zewnętrznych, takich jak Twoja aprobata. To fałszywe ja karmi się tym niczym pasożyt, a jak wiadomo pasożyt ma duży instynkt przetrwania. Łatwo żywiciela nie uwolni.

Porażka

Porażka to coś, co wprawia narcyza w przerażenie. Tego nie ma w jego w scenariuszu i nigdy nie może mieć miejsca.

Narcyz zawsze znajdzie kogoś, kogo obwini o swoją porażkę – nawet jeśli jego błąd bije po oczach, jest wyraźny i ewidentny. Ale on zawsze będzie bez winy, on jest „święty”, a wszyscy którzy mu się sprzeciwili, myśleli inaczej lub wykonali coś wbrew jego planom są źli i to bardzo źli.

Wstyd

Wstyd dla narcyza to prawdziwy koszmar.

Wstyd może negatywnie wpłynąć na jego ego, honor, morale i status społeczny, a on przecież żyje po to, aby go podziwiać.

Ignorowanie

No ale jak to? Ignorować taką gwiazdę, lovelasa, celebrytę?

A skąd on ma brać swoje zapasy (narcystyczne zapasy). Bez tych zapasów narcyz umrze. Na pewno umrze. No przynajmniej on w to święcie wierzy.

Narcyz zdecydowanie woli być znienawidzony, niż ignorowany. Wychodzi z założenia, że negatywna emocja to też jakaś emocja. Jeśli go nienawidzisz, to znaczy, że żyje i że ma taką moc, aby wywołać w kimś tak silne uczucie.

Kiedy Ty zaczynasz go ignorować, narcyz zaczyna badać swój puls i żegnać się z życiem.

Pokazywanie jego kłamstw

Kłamstwo to sposób porozumiewania się narcyza. Wyolbrzymia niektóre fakty, aby wydać się potężniejszym, aby imponować, poczuć się lepiej. Zdobyć i utrzymać swoją pozycję w środowisku, swoją męskość/kobiecość.

Naturalną konsekwencją jest więc jego przerażenie, że ktoś mógłby te kłamstwa i naginanie faktów ujawnić. Wtedy świat zobaczyłby, jaki jest słaby i niepewny siebie.

Jeśli chcesz go zdemaskować, przygotuj się na wściekłość i gniew, agresję narcyza a nawet znienawidzenie do grobowej deski. Może to okazywać słowami, czynami albo karać totalną ciszą. Tego ostatniego bym się nie obawiała, ale cieszyła.

Narcyz na poziomie podświadomym zdaje sobie sprawę ze swoich niedoskonałości i żeby sobie z tym poradzić, przerzuci je na Ciebie. Możesz usłyszeć, że to Ty jesteś szalona, głupia, niezrównoważona, fałszywa a on jest ofiarą. Nakłoni innych, aby również wystąpili przeciwko Tobie (latające małpy, triangulacja).

Oskarży Cię o robienie tego, co sam robił. I niestety najczęściej ludzie wierzą właśnie jemu, a nie Tobie.

Wyrzuty sumienia

Dla narcyza wyrzuty sumienia są oznaką totalnej słabości – a jak już wiemy, narcyz mocno się stara, aby nikt go tak nie postrzegał. Dlatego narcyz ich nie odczuwa. Nie tylko dlatego, że jest to ich cecha niemal wrodzona, ale również dlatego, że narcyz po prostu świadomie odmawia odczuwania skruchy. On nie ma zamiaru czuć się gorzej tylko dlatego, że kogoś tam skrzywdził. Zawsze powie: „Ja nic nie zrobiłem”.

Wyrzuty sumienia postrzega jako wrota do słabości i narcyz te wrota podpiera czym się da, byle się tylko nie otworzyły.

Narcyz nigdy albo bardzo rzadko przyznaje się do winy, ale za to jest mistrzem przypisywania winy innym.

Publiczne upokorzenie

Porażka jest zła, ale publiczna porażka i upokorzenie to dla narcyza prawdziwe tortury. Wywołuje to u niego lęk i stres. Temat będzie drążył i pamiętał do ostatnich swoich dni. Narcyz bardziej rozpamiętuje przeszłość niż cieszy się dniem dzisiejszym, ale też martwi się co będzie jutro. Czy przetrwa w tym świecie.

Ego narcyza jest z jednej strony gigantyczne, ale z drugiej… bardzo delikatne.

Trzeba sobie to ego wyobrazić jako taką skorupę, barierę, która chroni go przed światem. Nawet delikatne pękniecie sprawia, że narcyz reaguje tak, jakby przypalano go żywcem.

Niestety narcyz nie ma wglądu w siebie i zamiast skupiać się na rozwoju, poprawianiu, ulepszaniu, uczeniu – woli cały swój wysiłek przeznaczyć na utrzymywanie tej fasady, zaklejaniu rys, stawianiu większego muru.

Narcyz im bardziej wykształcony i inteligentny, tym bardziej trudniejszy do zdiagnozowania, odkrycia. Ale nie jest to niemożliwe!!

Wdzięczność

Wdzięczność? Narcyz nie zna takiego określenia. Narcyz nikomu nic nie zawdzięcza? Jemu się należy!!

Wdzięczność to dla niego słabość, a narcyz nie zgodzi się na to.

Narcyz musiałby się pogodzić z faktem, że potrzebował pomocy. A narcyz jest potężny i wszechmocny. Nie to, co pozostali.

Przyjmowanie pomocy i akceptacja, że ktoś coś dla nas zrobił, to przyznanie, że czegoś potrzebowaliśmy. To zrozumienie, że wszyscy jesteśmy równi, każdy czasem potrzebuje pomocy. Ale narcyz tak tego nie widzi. On czuje się wtedy słabszy od innych, czuje jakby zleciał z tej drabiny wprost w błoto.

Jak już widzicie narcyz jest wyjątkową osobą w złym tego słowa znaczeniu. Jest po prostu INNY. Ale ta inność szkodzi jemu samemu. On jednak tak tego nie odbierze. A jak będziecie starali się takiemu uświadomić, że jest narcyzem i tym samym pomóc mu w zmianie, to lepiej skoczyć z mostu niż się za to zabierać. Narcyz NIGDY SIĘ NIE ZMIENI, NAWET NIE BĘDZIE PRÓBOWAŁ!!!!!

Narcyz to rodzaj psychopaty. Często stosuje on tzw. gaslighting.

Gaslighting może zacząć się bardzo niewinnie, od czasu do czasu słyszysz np. „nigdy tego nie powiedziałem”, „znowu ci się coś pomieszało”, „jesteś przewrażliwiona”, „pomyliłaś mnie z kimś”, „przesadzasz”, i „ale o co ci chodzi”.

Może Ci się to naprawdę wydawać niewinne, jesteś przekonana że wszyscy raz na jakiś czas to mówią i nie można ich od razu oskarżać o manipulację i zaburzenia osobowości. O tym co jest gaslightingiem, a co nie, w następnym moim artykule już niebawem.

Na swojej drodze spotkałam wielu narcyzów, ale jeden z nich był nim z krwi i kości. W każdym calu jego zachowanie jest potwierdzeniem naukowych odkryć i diagnoz. Nie potrafiłam znaleźć w nim wyjątków potwierdzających regułę narcyzmu. Jest typowym objawem klinicznym (psychologia). Padłam jego ofiarą, ale zanim postanowiłam odkryć wszystkie karty, doświadczyłam każdych opisanych w artykule syndromów. Nie zniszczyło mnie to, ale pozwoliło właśnie zebrać to w jedną całość i napisać ten artykuł ku przestrodze dla innych „ofiar”.

Pozdrawiam Was serdecznie 🙂
Yvonne

Źródło: własne oraz A. Butler

Artykuł Czego boi się narcyz? pochodzi z serwisu My Grey Moon!.

Woda ryżowa jest jednym z najtańszych kosmetyków, jakie można samemu zrobić. Tak naprawdę ponosimy tylko koszt zakupu kilograma ryżu, który wystarczy na kilka kuracji. Do tego wodę ryżową łatwo przygotować.

Działanie i efekty

Woda ryżowa to składnik – jak już wspomniałam – który Azjatki w swojej pielęgnacji stosują od wielu pokoleń. Jak to właściwie działa? Woda ryżowa jest bogatym źródłem protein, które odbudowują strukturę włosów, a także zawiera mnóstwo nawilżających i regenerujących pasma humektantów (skrobi ryżowej). W wodzie ryżowej znajduje się również mnóstwo witamin, w tym witamina E oraz witamina B, a także magnez, potas, cynk i żelazo.

A efekt? Sprężyste, miękkie, gładkie, sypkie, pełne blasku włosy już po pierwszym użyciu – świetnie sprawdzają się na wysokoporowatych, rozjaśnianych blond włosach. Przy regularnym stosowaniu woda ryżowa wpłynie genialnie również na porost włosów – skutecznie go przyspiesza. 

Jak przygotować wodę ryżową do płukania włosów? 

Woda ryżowa to płukanka, którą możecie przygotować na wiele sposób. Przedstawiam Wam dwa najpopularniejsze

Szybki przepis na wodę ryżową na włosy 

Pół szklanki zwykłego ryżu przesyp do miski i dokładnie wypłucz, a następnie zalej gorącą, ale nie wrzącą wodą. Odstaw płukankę na minimum 15 minut. Po tym czasie odcedź ryż zachowując wodę. Włosy umyj jak zawsze delikatnym szamponem, spłucz go a do ostatniego płukania użyj obficie mikstury z ryżu i pozwól jej pozostać na pasmach przez ok. 10 minut. Następnie spłucz zimną wodą i nałóż maskę lub odżywkę, a potem spłucz jak zawsze. 

Fermentowana woda ryżowa

Pół szklanki zwykłego ryżu przesyp do miski i dokładnie wypłucz, a następnie przesyp do garnka i zalej 4 szklankami wody. Czystymi dłońmi pocieraj ryż tak długo, aż woda będzie biała jak mleko roślinne. Pozostaw jeszcze z 10 minut, odcedź wodę do osobnego garnka, dodaj skórki owocowe (pomarańcz lub grejpfrut), kilka pokrojonych kawałków korzenia imbiru. Gotuj przez ok.10 minut na małym ogniu. Całość ostudź, a następnie przelej do słoika i trzymaj w ciemnym miejscu około 6 tygodni, po tym czasie wodę przelej do osobnego szklanego pojemnika.

Aby przygotować płukankę do jednego mycia odlej ze słoika pół szklanki i rozcieńcz ją w dużej szklance wody. Sposób mycia pozostaje taki sam, jak w przypadku pierwszej metody. Możesz też przelać wodę do butelki z rozpylaczem i delikatnie spryskiwać na powierzchnię włosów. Fermentowaną wodę ryżową możesz przechowywać w lodówce.

Jak często stosować? 

I tu nie napisze niczego odkrywczego, bo zasada „jak często” w przypadku wody ryżowej brzmi tak samo, jak w przypadku innych zabiegów kosmetycznych: tak często, jak Twoje włosy tego potrzebują. Największym wyznacznikiem jest jednak porowatość włosów – im wyższa, tym częściej możesz wykonywać taką płukankę, nawet do 2 razy w tygodniu. Jeśli Twoje włosy są niskoporowate wystarczy, że tego rodzaju płukankę zastosujesz raz w tygodniu lub raz na dwa tygodnie. 

Pozdrawiam i życzę zdrowych, pięknych włosów 🙂

Artykuł Woda ryżowa remedium na piękne włosy pochodzi z serwisu My Grey Moon!.